علیشیر نوایی حیاتی و ایجادی حقیده اونینگ زمانداشلری، تاریخچی، کاتب و تذکره نویسلر بیش عصردن آشه راق یازیب کیلماقده لر. اولردن ائریملرینی کیلتیردیک. اؤزبیکستان و چیت ایللرده باسیلگن علمی منبع و ادبیّاتلر بونگه کیرمه یدی؛ اولرنینگ حجمی جوده کتته دیر.علیشیر نوایینی چوقور اؤرگه نیش و تدقیق قیلیش اوچون منه بو منبعلرگه مراجعت قیلسنگیز فایده دن خالی بؤلمس، دیب اؤیله یمیز:1. عبدالعظیم شرعی. « عین التواریخ»، قؤلیازمه؛2. عبدالواسیع نظامی. « مقامات مولوی جامی»، قؤلیازمه؛3. عبدالله کابلی.« تذکرة تواریخ»، قؤلیازمه؛4. عبدالله مرورید. « منشأت»، قؤلیازمه؛5. عبدالله خواجه مختار خواجه.« تذکره»، قؤلیازمه؛6. عبدالله هاتفی. « تکرة الشعرا»، قؤلیازمه؛7. عبدالمطلب فهمی.« تکرة الشعرا»، قؤلیازمه؛8. عبدالغفور لاری« تکملّه نفحات الانس»، قؤلیازمه؛9. عبدالرزاق سمرقندی.« مطع السعدین و مجمع الحرین»، قؤلیازمه؛10. عبدالرحمن جامی.« بهارستان»، باسمه و قؤلیازمه؛11. عبدالرحمن جامی. « نفحات الانس»، باسمه و قؤلیازمه؛12. عبدالرحمن جامی. « تحفة الحرار»، و باشقه اثرلری، باسمه و قؤلیازمه؛13. واعظ کاشفی. « رشحات عین الحیات»، باسمه و قؤلیازمه؛14. امین احمد رازی، « هفت اقلیم»، قؤلیازمه؛15. عطاالله اصیلی. « روضة الحباب فی...»، قؤلیازمه؛16. اهلی شیرازی. « کلیّات»، قؤلیازمه؛17. احمد بن محمّد الغفاری القزوینی. « نگارستان»، قؤلیازمه

علیشیر نوایی اثرلریگه یازیلگن سؤزلیکلر بیلن ته نیشینگعلیشیر نوایی اؤز اثرلریده 27000 گه یقین لیکسیک بیرلیکلردن استفاده قیلگن. امّا، کیئینگی معلوماتلرده بو رقم بیر نیچه برابر کؤپ دیه ائتیلماقده. اؤرته عصرلرده نوایی چه لیک کؤپ سؤز قؤللـه گن ایجادکار تاپیلمه سه کیره ک. اولوغ بابامیزنینگ اثرلری نینگ تیلی؛ بیر ته لی تیکیس- روان بیتلرینی حسابگه آلمه گنده، سیز و بیز کوتگندیک سیللیق و آسان ایمس. « لسان الطیر»( « قوشلر تیلی»)، « نظم الجواهر» کبی اثرلری تیلی بیر قدر ساده راق بؤلیشی ممکن. ائنیقسه« خمسه» داستانلری تیلی انچه مرکّب؛ لیریک دیوانلری تیلی هم تیزلیکده هضم بؤله دیگن ایمس. ساچگی/ نثری اثرلری تیلی هم انچه گینه آغیر. ادیب اثرلری نینگ تیلی مرکّب، تفکّری ایسه تیرن لیگی همّه گه عیان. شونینگ اوچون هم تورلی دورلرده شاعر اثرلریگه بغیشلب، قطار سؤزلیکلر وجودگه کیلگن. اوشبو سؤزلیکلر نوایی فکرینی آچیشگه، معنالرنی اؤقووچیگه یتکزیشگه خذمت قیلیب کیلگن. منه بو قوئیده گی سؤزلیکلر بیلن ته نیشینگ:1. « بدایع اللغت»( « تازه و نادر سؤزلر لغتی»)، طالع ایمانی هروی تامانیدن توزیلگن لغت؛2. « ابوشقه»(« قری ایرکک»)، بو لغت نینگ توزووچیسی نا انیق؛3. « لغت نامه فضلالله خانی»، فضلالله خان تامانیدن توزیلگن لغت؛4. « کیلورنامه»، یعقوب چینگی توزگن لغت؛5. « سنگلاخ»(« تاشلاق»)، میرزا مهدی خان استرآبادی؛6. « التمغا

                بابابابا، سؤز چؤغینی خوب تازه قیلدینگ،تیــــرَن معنــــالرین آوازه قیـلـــدینگ.آنه سؤزیمگه اؤلمس جان کیئیوردینگ،تفکّــرنی تـــره تماقّــه بــویــوردیـنگ.سؤزینگدن جان تاپتی تورکی عالم،نه یالغیـز تورکی عالم، بـرچه آدم.دُر و گوهر قؤلینگدین ایلگه ساچدینگ،سکوت آقشامیـــده کؤزیمـنی آچدینگ.قؤیاشدیک اؤیلرینگ روحیم یاریتدی،کلامینگ جلوه سی عالمنی تــوتــدی.تیلــیمــنی اؤیلــریمـده بـار قیلدینگ،اؤزیمنی اؤزلیگیمـگه یــار قیلدینگ.بـابـا، سینـدن جانیم تـاپتی نـوالر،سینیق روحیمـده گی بیتـدی یرالر.تفکّـر رشته سین تویغودن ایشتینگ،منگو قؤشیـق قیلیب جانیمگه قؤشدینگ.سؤزینگنی فکر و حکمتگه یوغیردینگ،بشر حسسینی ایزگــولیکّه بوردینـگ.بــوتـون دیــوانلرینگدیر درد بـاغــی،حیات نینگ پارله گوچی گل چراغی.تـوغیلگن کـونده سینی یاد ائله ی،اجـازه ت بــیر مبارک بـاد ائله ی.پـریشـان سـؤزلریــمده مهر پنهان،اگـرچـه صنعتیمـــده بــار نقـصان.قؤلیمدن اوشله، باشقــر، یؤل أیراقدیر،کمالگه یؤلـــله ماغینگ یخشیـــراقدیر.قـؤلیم بـؤشدیر، بابا، چنقاق دلیم بار،شعـوریمـــده یتیلگن حاصلیم بـــار.اونـی کویلشــگه دست ِ باز بیرگیل،بویوک ایجاد سری پــرواز بیـرگیل.اولوغ کونلرده ایسلش یخشی إیشـدیر،ادا قیلماق حقینـــگ بیـزگه یومیشدیر.اؤز یورتینگـده مقامینـگدن خبر یؤق،سینی انگلش